Connect with us

Afya

 Huduma duni za afya kichocheo vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya wakati,

Published

on

Serikali ya Tanzania imeshauriwa kutengeneza mifumo imara ya kitaasisi itakayosimamia utolewaji wa huduma za afya kwa watoto wanaozaliwa kabla ya wakati ili kupunguza vifo vya watoto hao ambavyo vinaongezeka kila mwaka.

Kauli hiyo ya wadau wa afya ni mkakati maalumu wa kuboresha huduma za afya ya mama na mtoto, ikizingatiwa kuwa vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya wakati (pre-mature babies) vinashika nafasi ya pili baada ya vile vinavyotokana na maambukizi mbalimbali.

Kulingana na Shirika la Afya Duniani (WHO), Kila mwaka duniani kote inakadiliwa watoto milioni 15 wanazaliwa kabla ya muda na idadi hiyo inaongezeka kila mwaka. Mwaka 2015 pekee nchini Tanzania watoto 236,000 walizaliwa kabla ya muda ambapo waliofariki walikuwa 9,400 ndani ya mwezi mmoja tangu kuzaliwa kwao.

Kutokana na ongezeko la vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya muda, Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto inakusudia kuboresha huduma za afya ya mama na mtoto kwa kuanzisha vitengo maalumu katika hospitali zote nchini ambazo zitakuwa na vifaa vya kisasa na wahudumu waliopitia mafunzo maalumu ya kuwatunza watoto wanaozaliwa kabla ya wakati.

Katibu Mkuu wa Wizara hiyo, Dkt. Ulisubisya Mpoki amesema wototo wanaozaliwa kabla ya wakati ni matokeo ya kutokuwa na huduma bora za mama na mtoto na uhaba wa watumishi wa afya wenye ujuzi wa kuwahudumia watoto hao pindi wanapozaliwa.

“Taarifa za kitakwimu tulizonazo kwa 2015 peke yake zinaonyesha Tanzania  hapa tulipata watoto 236,000 ambao walizaliwa kabla ya kutimiza siku 37 za kukaa katika matumbo ya mama zao. Katika hao watoto 9,400 walifariki”, anaeleza Dkt. Mpoki na kuongeza kuwa,

“Sababu ya kufariki kwao ni watu kutokuwa na ujuzi  wa namna ya kuwahudumia lakini vilevile vifaa vya kutolea huduma na mahali maalumu panapoweza kukidhi mahitaji ya watoto hao ambao walitakiwa kuendelea kubaki katika matumbo ya mama zao lakini kwasababu moja au nyingine wakapata hayo matatizo”.

Serikali inaandaa mfumo rasmi wa kukabiliana na changamoto ya vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya wakati ikiwemo utolewaji wa elimu kwa wafanyakazi wa afya na akina mama juu ya  njia sahihi za kuwatunza watoto hao ili wakue kama watoto wengine.

“Wataalamu wa sayansi kutoka katika vyuo vikuu walikuwa wanaliaangalia tatizo hili kwa kipindi kirefu, wakagundua kwamba ni lazima tuweke mifumo itakayosaidia kupunguza shida hiyo”, anaeleza Dkt. Mpoki ambapo wanashirikiana na Shirika la Misaada la Ujerumani (GIZ) kufanya tafiti, kutoa mafunzo na kujenga majengo yenye vifaa maalumu vya kuwatunza watoto hao ili kuwaepusha na vifo vinavyozuilika.

Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto , Dkt. Ulisubisya Mpoki (Kushoto) akiwa na Balozi wa Ujerumani nchini Tanzania, Dkt. Detlef Wachter mapema leo jijini Dar es Salaam wakati wa maadhimisho ya Siku ya Watoto Wanaozaliwa Kabla ya Wakati (Prematurity Day) zilizofanyika katika Hospitali ya Ocean Road.

 

Mtwara na Lindi wafanikiwa kupunguza vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya wakati

Wataalamu kutoka shirika la GIZ  mwaka 2015 walifanya utafiti nchini na kugundua mikoa ya Lindi na Mtwara ina huduma duni za afya ya mama na mtoto ambapo ndio sababu kubwa ya vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya wakati. Kwa kushirikiana na Mamlaka za afya katika mikoa hiyo walianza kuchukua hatua muhimu ikiwemo kuboresha huduma za afya kwa watoto wachanga katika vituo vyote vya afya.

Kwa upande wake, Mganga Mkuu wa Mkoa wa Mtwara, Dkt. Wedson Sichalwe amesema walipata msaada  wa kiufundi kutoka shirika la GIZ  ambapo tangu mwaka 2015 wametoa mafunzo kwa wauguzi na akina mama, vifaa maalumu katika vituo vya afya na  hospitali za Mtwara na Lindi.

“Ndani ya miaka 2, mikoa yote miwili imefanikiwa kwa kiasi kikubwa kuboresha huduma kwa watoto wachanga na  kupunguza vifo vya watoto hospitalini kwa 38% (kutoka vifo 32 kati ya watoto 1,000 wanaozaliwa mpaka vifo 20)”, anaeleza Dkt. Sichalwe, “Hata hivyo, watoto wengi waliozaliwa kabla ya muda wanakuwa katika afya nzuri bila kuwa na ulemavu wa muda mrefu”.

Njia mbalimbali hutumika kumtunza mtoto aliyezaliwa kabla ya wakati ikiwemo njia ya Kangaroo ambayo mtoto huwekwa kwenye ngozi ya mama yake ili kumuongezea joto na kuimarisha uhusiano. Pia kumnyonyesha mtoto maziwa ya mama muda mfupi baada ya kuzaliwa ili kumkinga na maambukizi ya magonjwa na kifo.

Kutokana na mradi huo wa kuboresha huduma za mtoto, hospitali zote 14 za Mkoa na Wilaya katika Mikoa ya Lindi na Mtwara zina kitengo maalumu cha kutunza watoto wanaozaliwa, ambapo wafanyakazi 286 wamepewa mafunzo na kusimamiwa katika majukumu yao ya kuwahudumia watoto wanaozaliwa kabla ya wakati.

Pia wahudumu wa afya 990 kutoka vituo vya afya 35 na Zahanati 160 katika mikoa hiyo walipata mafunzo ya kuwahudumia watoto wanaozaliwa na wanaendelea kupata msaada wa kiufundi kila mara ili kuhakikisha kila mtoto anayezaliwa anakuwa salama.

Naye Meneja Programu wa Shirika la GIZ kwa nchi ya Tanzania, Dkt. Susanne Grimm amesema wataendelea kushirikiana na serikali ya Tanzania katika sekta ya afya kuboresha huduma za mama na mtoto kwa kutoa msaada wa kiufundi kwa wataalamu wa afya nchini.

Msaada huo unajumuisha jinsi ya kutumia gesi ya oksijeni  kwa watoto wanaozaliwa wakiwa na matatizo kwenye mfumo wa upumuaji, itifaki ya kuzuia na kutibu tatizo la kushuka kwa sukari kwenye damu na watoto wenye matatizo ya anemia.

“Mchakati huo unahitaji wataalamu wa afya waliofunzwa, vifaa vya kisasa, usambazaji mzuri wa dawa na eneo maalumu la hospitali lililotengwa”, amesema Dkt. Grimm.

Mafanikio yaliyopatikana Mtwara na Lindi ni hatua ya kwanza kuelekea safari ndefu ya kupandana na vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya muda nchini Tanzania.

Mtoto aliyezaliwa kabla ya wakati akiwa katika chupa maalumu

 

Watoto wanaozaliwa kabla muda (Premature babies)

Watoto hao  ni wale wanaozaliwa kabla ya wakati kuanzia wiki 28 hadi 34, uzito wao huanzia gramu 500 hadi 1,500.

Sababu zinazosababisha watoto wengi wazaliwe kabla ya wakati ni pamoja na wajawazito kuwa na shinikizo la damu, kifafa cha mimba, upungufu wa damu, maambukizi ya virusi vya Ukimwi (VVU). Pia magonjwa ya zinaa, mama kutokwa na damu kabla mimba haijakomaa, malaria, mimba za utotoni, utumiaji wa vilevi mfano pombe, sigara na dawa za kulevya pamoja na kufanya kazi ngumu wakati wa ujauzito.

Tafiti za Shirika la Umoja wa Mataifa la Kuhudumia Watoto Duniani (UNICEF) zinaeleza kuwa kila siku zaidi ya watoto wachanga 100 hufariki nchini Tanzania kutokana na maambukizi, matatizo yanayojitokeza wakati wa kuzaliwa kama vile kupumua kwa shida na matatizo yanayotokana na kuzaliwa kabla ya muda. Vifo vya watoto wachanga vinachangia hadi asilimia 40 ya vifo vyote vya watoto walio chini ya umri wa miaka mitano.

Novemba 17 kila mwaka Dunia huadhimisha Siku ya Watoto Wanaozaliwa kabla ya Wakati (Prematurity Day) ambapo Tanzania kupitia Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto kwa kushirikiana na Shirika la GIZ wamekutana na wadau mbalimbali jijini Dar es salaam kujadili hatua iliyofikiwa katika kupunguza vifo vya watoto wanaozaliwa kabla ya wakati.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Afya

Watumishi wa afya 200 kupatiwa mafunzo ya utoaji dawa ya usingizi kuokoa maisha wajawazito

Published

on

Kufuatia upungufu wa wataalamu wa dawa za usingizi (anaesthesia), serikali itatoa mafunzo ya dawa za usingizi kwa watumishi wa afya 200 katika vituo vya afya vya upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito.

Hatua hiyo inakuja ikiwa imepita miezi 6 baada ya Chuo Kikuu cha Afya na Sayansi Shirikishi Muhimbili (MUHAS) kutangaza kuanza kutoa shahada ya dawa ya usingizi (Bsc. Anaesthesia Nursing).

Katika taarifa iliyotolewa na Kitengo cha Mawasiliano serikalini cha Wizara ya Afya, Maendeleo ya Jamii, Jinsia, Wazee na Watoto, inaeleza kuwa mafunzo hayo yatatolewa sambamba na uboreshaji wa huduma ya upasuaji wa dharura kwa wajawazito ili kuokoa maisha ya wanawake na watoto ambao hufariki kwa kosa huduma muhimu za uzazi kwenye vituo vya afya.

“Mkakati wa kuhakikisha huduma za afya kwa akina mama wajawazito zinakuwa salama na uhakika kwa kuandaa rasilimali watu, miundombinu ya majengo na vifaa vitakavyowezesha huduma hizi ikiwemo upasuaji wa dharura kwa akina mama wajawazito wakati wa kujifungua,” imeeleza taarifa hiyo.

Kwa mujibu wa takwimu za Wizara ya Afya, vifo 556 vitokanavyo na uzazi kwa kila viumbe hai 100,000 huripotiwa kila mwaka katika maeneo mbalimbali nchini. Maana yake ni kwamba watoto na wajawazito hufariki hasa wakati wa mama akijifungua.

Aidha, serikali itaboresha vituo vya afya 288 vya serikali vilivyopo nchini ili kuviwezesha kutoa huduma ya dharura ya upasuaji kwa wajawazito ambapo waaguzi katika vituo hivyo watapatiwa mafunzo ya dawa za usingizi ili kuokoa maisha ya akina mama na watoto wachanga.

Utekelezaji wa mafunzo hayo ni matokeo ya ushirikiano wa Wizara ya Afya na Mfuko wa Pamoja wa Afya ambapo zaidi ya sh1,079 bilioni zimepatikana kufakisha mafunzo hayo ya dawa ya usingizi kwa wauguzi na matabibu waliopo kwenye vtuo vya afya nchini.

“Fedha hizo zitasomesha watumishi wapatao 200, kati ya watumishi hao 100 watapata mafunzo yao katika Hospitali ya Taifa Muhimbili na MOI, watumishi 50 watafanya mafunzo katika hospitali ya KCMC, na 50 watafanya mafunzo hayo kwenye hospitali ya Bugando,” imefafanua taarifa ya wizara.

Lengo la serikali ni kuhakikisha ifikapo 2019 na kabla ya 2020 vituo vyote vya afya vinavyomilikiwa na serikali vinakuwa na watumishi maalum wa kutoa huduma ya dawa ya usingizi kwaajili ya wapasuaji wasiopungua wawili kwa kila kituo.

Mafunzo hayo ya mwaka mmoja ni mpito wakati serikali ikiendelea kukamilisha taratibu za kurasimisha utoaji wa shahada ya kwanza ya kutoa dawa ya usingizi katika Chuo cha MUHAS katka mwaka huu wa 2018/2019.

Hali halisi ya huduma ya dawa za usingizi nchini
Takwimu za wizara ya Afya zinaonyesha kuwa kuna upungufu mkubwa wa madaktari wenye utaalamu wa kutoa dawa ya usingizi hasa wakati wa huduma ya upasuaji ambapo kwa sasa waliopo ni asilimia 1.2 tu ya mahitaji yote.

Ili kuweza kukidhi mahitaji yote ya huduma hiyo wanahitajika madaktari 2000, lakini waliopo sasa ni madaktari 30 pekee.

Kufuatia changamoto hiyo Januari 31, mwaka huu wadau mbalimbali wa afya na elimu walikutana na kujadili namna ya kuondoa changamoto hiyo na kupendekeza mtaala utakaotumika kufundishia kozi ya Aesthesia kabla ya kuupeleka kwa Tume ya Vyuo Vikuu Nchini (TCU).

” Ni kweli kumekuwepo kwa changamoto hiyo ya watalaamu wa dawa hizo lakini sasa mpango huu ukikamilika maana yake tutaongeza idadi ya madaktari kamili maana hawa waliopo wengi ni wale ambao wamesoma kozi kwa mwaka mmoja au miwili.

” Mafunzo yakianza kutolewa hapa chuoni Muhimbili wataweza kuchukua wanafunzi 200, Bugando 50 na KCMC 50 jambo ambalo litaongeza idadi kubwa ya watalaamu ili kuweza kufikia lengo letu la kuwa na wataalamu 2000 nchi nzima,” alinukuliwa Katibu Mkuu wa Wizara ya Afya, Jinsia, Wazee na Watoto, Dk Mpoki Ulisubisya.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

Afya

Ulaji mbaya wa chakula watajwa kusababisha kansa ya matiti kwa wanawake

Published

on

Thamani ya maisha haiko kwenye muonekano wa mtu na vitu vinavyomzunguka bali kwenye chakula anachokula kila siku ili kuwa na afya njema. Lakini umewahi kujiuliza, chakula kinawezaje kupunguza uwezekano wa kufa kutokana na magonjwa ikiwemo kansa?

Utafiti mpya uliofanyika huko Marekani umebaini kuwa kwa sehemu mlo kamili unaweza kupunguza hatari ya kufa kwa kansa.

Mtafiti Dk. Rowan Chlebowski wa Kituo cha Taifa cha Uuguzi cha City of Hope na wenzake walichambua takwimu za wanawake 48,000 waliosajiliwa katika mpango wa Afya ya Mwanamke unaoratibiwa katika vituo 40 nchini Marekani.

Awali wanawake wote walipata vipimo na hakuna aliyegundulika kuwa na kansa ya matiti lakini 20,000 kati yao walishauriwa kubadilisha mlo na kupunguza ulaji wa mafuta kwa asilimia 20 katika milo yao ya kila siku.

Pia waliambiwa wale zaidi matunda, mbogamboga na nafaka zisizokobolewa. Wanawake wengine hawakupewa maelekezo yoyote ya kuzingatia mlo kamili lakini walifundishwa kuhusu lishe nzuri na mlo wenye afya.

Baada ya miaka nane ya kuwafuatilia wanawake hao, watafiti hao waliangalia idadi ya kansa ambazo wanawake hao walitibiwa na zile ambazo zilisababisha vifo. Walibaini kuwa wanawake ambao walitumia kiasi kidogo cha mafuta walikuwa na hatari ndogo ya kufa kwa kansa ya matiti kwa asilimia 22, ukilinganisha na wanawake wengine.

Pia wanawake hao walipunguza kwa asilimia 24 hatari ya kufa kwa kansa zingine ikiwemo kwa 38%  magonjwa ya moyo ikilinganishwa na wanawake wa kundi ambalo walipata elimu ya mlo.

“Tunachokiona ni matokeo halisi,” anasema Dk. Chlebowski. Tafiti za awali ziliangalia madhara kabla ya uchunguzi wa kansa, lakini utafiti huu ulichambua kwa kiasi gani mlo unaweza kumuathiri mtu baada ya uchunguzi.

“Tulichobaini ni kuwa ushauri wa mlo baada ya uchunguzi wa kansa ya matiti ulikuwa muhimu kuliko kabla ya uchunguzi.”

                        Ulaji wa matunda na mboga unasaidia kupunguza hatari ya kupata kansa

Hata hivyo, utafiti huo ulibaini kuwa wanawake ambao wanazingatia kutumia kiasi kidogo cha mafuta katika maisha yao wana nafasi kubwa ya kuepuka kansa ya matiti.

Kutokana na idadi ya watu walioshirikishwa kwenye utafiti huo, Dkt. Chlebowski anasema wazo la kuhusisha mlo katika programu ya matibabu lilikuwa ni muhimu ili kupata matokeo chanya katika kukabiliana na kansa ya matiti kwa wanawake.

Watafiti hao wanaendelea na uchunguzi ili kufahamu kama ulaji wa chakula unaweza kuwa sehemu ya matibabu ya kansa ya matiti. “Inahamasisha kwasababu tunajaribu kuziba pengo kati ya mtindo wa maisha na mchakato wa kibaiolojia uliopo nyuma ya ugonjwa huo.”

 

Kansa ya matiti

Saratani ya matiti ni ugonjwa ambao huwapata wanawake na unatokana na athari za chembe ndogo ama seli kwenye matiti na matokeo yake ni kwamba hubadili mfumo wa kawaida wa kukua na kuongezeka.

Mabadiliko haya huanza polepole na yanaweza yakachukua muda mrefu hadi mtu kuweza kujua kama ana matatizo hayo. Ikiwa katika hatua hizo za mwanzo kwa kawaida huwa hakuna maumivu jambo hilo ni moja ya mambo ambayo huchangia baadhi ya wagonjwa kubaini tatizo hilo wakati tayari limekomaa.

Ni kutokana na sababu hizo, wanawake hutakiwa kuchunguza afya zao mara kwa mara kwasababu ugonjwa huweza kutibiwa kirahisi iwapo utabainika mapema.

Miongoni mwa dalili za saratani ya matiti ni uvimbe kwenye matiti ama makwapani. Titi kubadilika kiumbo, titi kutoa majimaji yaliyochanganyika na damu ama chuchu kuingia ndani.

Zipo aina mbalimbali za tiba na mojawapo ni upasuaji. Upasuaji huu kwa kawaida hufanywa katika hatua za mwanzo. Njia nyingine ni tiba ya mionzi au kupewa dawa. Jambo la kukumbukwa ni kwamba ugonjwa huu unaweza kusababisha kifo iwapo hautabainika mapema na kupatiwa tiba mwafaka.

Njia ambayo mtu aweza kujilinda asiathirike na saratani hii ya matiti ni kujichunguza mara kwa mara ili kubaini mapema na kupatiwa dawa.

Mwanamke anapaswa kuchunguzwa mara moja kwa mwaka ili kuona kama ameathirika na ugonjwa huo au la.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2020 FikraPevu.com