Connect with us

ELIMU

Serikali inapoteza bilioni 793 za walimu ‘watoro’

Published

on

 Utafiti wa taasisi ya Twaweza unaeleza serikali inapoteza bilioni 793 kila mwaka  za mishahara ya walimu wa shule za msingi  ambao hawatimizi majukumu yao ya kufundisha wanafunzi na kuhudhuria shuleni.

Akitoa matokeo ya utafiti huo uliobeba dhima ya ‘Kuwalipa walimu bahshishi kwa matokeo ya kujifunza’, Mkurugenzi Mtendaji wa taasisi ya Twaweza, Aidan Eyakuze amesema  katika uchunguzi walioufanya katika wilaya 10 za Tanzania wamebaini kuwa serikali inapoteza kiasi kikubwa cha fedha kutokana na baadhi ya walimu kutowajibika ipasavyo katika ufundishaji.

“ Tunapoteza kila mwaka bilioni 793 ya mishahara ya walimu ambao hawaingia shule au darasani.  Ukilinganisha kiasi hiki na shilingi bilioni 306 zilizopotea mwaka 2014 katika kashfa ya IPTL Escrow na kuzua mtafuruku mkubwa nchini, upotevu wa fedha kupitia mishahara ya walimu wa shule za msingi ni mara mbili ya hasara iliyotokana na kashfa hiyo ya Escrow. Na kiasi hiki hupotea kila mwaka”, amesema Eyakuze.

Amesema  mazingira yasiyoridhisha ya kujifunzia na kufundishia katika shule za msingi, yamekuwa kikwazo kwa walimu kuhudhuria shuleni . Hali hiyo inatajwa kuathiri wanafunzi kuelimika na kupata stadi muhimu za maisha.

“Mahudhurio ya walimu darasani ni changamoto nyingine . Mwaka 2015 asilimia 31 sawa na Mwalimu  1 kati  3 hayuko shuleni  lakini imepungua kidogo hadi asimilia 27 mwaka 2016.  Hapo tena mwaka 2016 mwalimu 1 kati ya watatu  yuko shuleni lakini hayupo darasani anafanya mambo mengine ya kiutendaji halafu asilimia 41 wako darasani”, amesema Eyakuze.

Imebainishwa kuwa walimu wakipewa motisha ya fedha au ujuzi, mahudhurio yao shuleni yawaweza kuongezeka na kuwafaidisha wanafunzi kwa kupata  matokeo mazuri katika masomo yao.

Baadhi ya wananchi walioshiriki katika utolewaji wa matokeo ya utafiti wa KIUFUNZA jijini Dar es Salaam leo

 

Motisha kwa walimu

Katika utafiti wa Twaweza ulifanyika chini ya mradi wa ‘KIUFUNZA’ ambao unachochea kiu ya kujifunza katika shule za msingi kwa kutoa matisha ya fedha kwa walimu, unaeleza kuwa kuna uhusiano wa karibu katika ya motisha na ufanisi wa mwalimu katika ufundishaji.

“Tumetumia njia mbalimbali za kuwamotisha walimu kwa kutumia malipo ya fedha baada ya matokeo ya kujifunza kudhihirika; mfumo ambao unahusisha malipo kwa walimu na stadi ambazo watoto wao wamejifunza”, inaeleza sehemu ya ripoti hiyo ya KIUFUNZA.

Mradi huo wa majaribio ulifanyika katika wilaya 10 za Tanzania Bara mwaka 2015-2016, ambapo shule zilizochaguliwa ziliingizwa katika mpango huo wa miaka 2 na kuwaahidi walimu ambao watajitolea kufundisha wanafunzi kupata stadi muhimu za kuandika na kusoma wangepata motisha ya fedha kulingana na matokeo ya ufundishaji.

“Mwaka 2015-16 tumepata matokeo chanya kwenye matokeo ya wanafunzi katika shule ambazo Twaweza ilitoa malipo haya. Hii tuna maanisha kuwa tuna uthibitisho kuwa motisha ya fedha inaweza kuwahamasisha walimu kuboresha utendaji wao na kuwasaidia wanafunzi wao kujifunza”, inaeleza ripoti hiyo.

Mradi huo wakati unaanza katika shule husika ulibaini kuwa asilimia 30 ya wanafunzi ambao wanahudhuria shuleni hawajifunzi stadi muhimu, lakini walipoanza kutekeleza mradi huo waligundua mafanikio kwa mwanafunzi mmoja mmoja hata kwa wale ambao walikuwa hawapati maarifa ya msingi.

Mwalimu Joseph Mbando, ambaye ni mmoja wa watafiti katika mradi huo anasema  walilenga wanafunzi wa darasa la I, II na III katika masomo ya Kiswahili na Hisabati ambapo motisha hiyo ilitolewa kwa mwalimu mmoja mmoja sio kwa uongozi wa shule kama inavyofanywa na serikali kupitia ruzuku inazozitoa.

“Pale ambapo bahshishi na ruzuku vilichanganywa, matokeo ya kujifunza katika madarasa ya I, II na III, yalikuwa ni mazuri: tulibaini kuwa viwango vya ufaulu wa Kiswahili na Hesabu viliongezeka kwa asilimia 20 katika kipindi cha mwaka mmoja”, anaeleza Mwalimu Mbando katika ripoti hiyo.

Licha ya Twaweza kutekeleza mradi huo, serikali inatoa ruzuku kwa shule zote nchini ili kugharamia mahitaji ya wanafunzi na walimu waliopo shuleni lakini ruzuku hiyo haiwalengi walimu wanaoonyesha juhudi za kuwasaidia wanafunzi.

Mwalimu Joseph Mbando kutoka Twaweza akiongea katika utolewaji wa matokeo ya utafiti wa KIUFUNZA

 

Walimu wanena

Mwalimu Sada Ally kutoka shule ya msingi Mpakani iliyopo Manispaa ya Ubungo anasema  motisha hiyo ya KIUFUNZA imechochea walimu wengi kufundisha kwa bidii kwasababu waliahidiwa kupata kiasi Fulani cha fedha ambacho kimewasaidia katika shughuli za kiuchumi.

Ameongezeka kuwa matokeo ya wanafunzi katika shule yake yamekuwa mazuri ikilinganishwa na miaka ya nyuma ambapo motisha ilikuwa haitolewi.

Naye Mratibu Msaidizi wa KIUFUNZA Wilaya ya Kinondoni/Ubungo amesema mradi huo umekuwa ni chachu ya walimu kufundisha licha ya mazingira yasiyoridhisha yaliyopo katika shule za msingi nchini Ameiomba serikali itoe ushirikiano kwa taasisi za kiraia zinazojitolea kuinua ubora wa elimu.  

 

Wadau wa elimu watoa maoni yao

Mshauri wa Elimu kutoka Ubalozi wa Canada nchini Tanzania, Beatrice Omari amesema  utafiti huo ni mwanzo mzuri katika kutatua changamoto za elimu lakini ungekuwa na nguvu kama ungeongelea motisha zingine na kutambua juhudi za serikali za kuinua kiwango cha elimu nchini ikiwemo ruzuku kwa wanafunzi.

Kwa upande wake, Mkuu wa Kitengo cha Utafiti na Tathmini ya Mitihani cha Baraza la Mitihani Tanzania (NECTA), Dkt. Alfred Mdima amesema utafiti huo haujaelezea kwa kiasi gani motisha ilipunguza asilimia 30 ya wanafunzi ambao hawajifunzi wakiwa shuleni.

Hata hivyo, ripoti hiyo inatoa hitimisho la jumla kwamba motisha kwa walimu imeboresha kujifunza katika maeneo mbalimbali lakini pia aina ya muundo na taratibu za utekelezaji yana umuhimu mkubwa sana.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ELIMU

Hamasa ya wazazi kufuatilia maendeleo ya watoto shuleni yaongezeka

Published

on

Elimu bora ina faida kubwa kwa maisha ya kila siku ya wananchi na pia huchangia ukuaji wa uchumi. Kwa kutambua hilo, Serikali nyingi katika nchi zinazoendelea na zile zenye uchumi wa kati zimeweka Elimu kuwa kipaumbele katika mipango ya maendeleo.

Tanzania ni miongoni mwa nchi hizo, na Serikali ya awamu ya tano imeipa kipaumbele sekta ya elimu kwa kuongeza bajeti ya elimu kwa trilioni 2.1 kwa sekta ya elimu katika mwaka wa fedha 2017/18 ukilinganisha na trilioni 1.7 zilizotengwa mwaka 2015/2016.

Lakini mafanikio ya elimu yanategemea wadau mbalimbali kutekeleza wajibu wao ili kufikia lengo la kuwaelimisha watoto ambapo wazazi au walezi ni miongoni mwa wadau hao. Utafiti mpya uliotolewa unaonesha mwamko wa wazazi kufuatilia maendeleo ya wanafunzi na shule umeongezeka ukilinganisha na miaka iliyotangulia.

Taasisi ya Twaweza katika utafiti wake; Elimu bora au bora elimu? Uliotolewa Mei, 2018 unaeleza kuwa Wazazi 7 kati ya 8 wenye watoto wanaosoma shule za msingi ambao ni sawa na asilimia 85 wanasema walikutana na walimu wa watoto wao angalau mara moja au mbili mwaka uliopita – na karibu idadi sawa na hiyo (86%) wanasema walitembelea shuleni kwa watoto wao angalau mara moja katika kipindi hicho hicho (haijaoneshwa kwenye jedwali).

Takwimu hizi zilikusanywa kutoka kwa wahojiwa 1,786 katika awamu ya 23 ya kundi la pili la Sauti za Wananchi, na zilikusanywa kati ya 25 Septemba na 15 Oktoba mwaka 2017 ambapo idadi ya kukutana kwa mzazi na mwalimu imeongezeka kutoka mwaka 2016 hadi 2017.

 

Lakini wazazi wengi wa watoto ambao wanasoma katika shule za msingi wanaamini njia pekee ya kuchangia maendeleo ya watoto wao ni kuwatunza na kuwalea katika maadili sahihi bila kusahau kuwafunza nidhamu watoto wao ili wawe wasikivu kwa walimu wao.

Kaya zenye watoto wanaosoma shule za msingi huwaadhibu watoto wao kama njia mojawapo ya kuusaidia uongozi wa shule (52%),” inaeleza ripoti ya utafiti huo.

Pamoja na hayo, idadi kubwa ya wazazi wanaona wana wajibu wa msingi wa kuhakikisha watoto wao wanajifunza lakini wanafikiri walimu ndio wenye jukumu kubwa la kufanikisha elimu ya watoto.

Utafti huo umeonyesha kwamba wazazi wako tayari kuchangia katika uboreshaji wa mazingira ya walimu ili wafudishe kwa ufanisi na kuwasaidia watoto wao kufanya vizuri katika mitihani.

Mkurugenzi wa Twaweza, Aidan Eyakuze akitoa maoni yake kuhusu utafiti huo, amesema wazazi wameongea kwa uwazi; wanajali zaidi ubora wa elimu kuliko gharama za kuipata elimu hiyo. Inawezekana kwamba mtazamo huu unetokana na changamoto za sasa katika sekta ya elimu kufuatia ongezeko la idadi ya watoto shuleni baada ya kufutwa kwa ada.

Ni vema viongozi wa ngazi zote wakayazingatia maoni haya ya wananchi wakati wa kuandaa na kutekeleza sera za elimu,” amesema Eyakuze.

Mbunge wa zamani wa Bunge la Afrika Mashariki, Dk Perpetua Nderakindo anasema haitakiwi kuitegemea Serikali peke yake katika kuboresha elimu hivyo ni lazima kuwe na ushirikiano wa pamoja na uwajibikaji katika kutengeneza mfumo wa elimu nchini utakaozaa matunda yanayotakiwa katika Taifa.

Dunia ya sasa inahitaji ushirikiano na naamini wazazi wanataka elimu bora kwa watoto wao hivyo ushirikiano, uwajibikaji na uwekezaji ni vya muhimu katika elimu yetu,” anasema Dk Nderakindo.

Hata hivyo, baadhi wanaeleza kuwa usimamizi mzuri wa shule nchini utasaidia kurudisha ubora wa elimu itakayowaandaa vijana kukabiliana na changamoto za ulimwengu wa sasa.

Meneja wa Utafiti na Sera wa asasi ya kiraia ya Haki Elimu, Bonaventure Godfrey amesema suluhisho ya changamoto hizo katika elimu mojawapo ni usimamizi bora wa shule nchini.

Anaeleza kuwa shule zote za msingi na sekondari zikisimamiwa vyema kwa Serikali kuwajibika ipasavyo wananchi au wazazi nao watawajibika.

Continue Reading

Afya

Vyakula hivi vitakulinda dhidi ya athari za kiafya za uchafuzi wa hewa

Published

on

Tunaishi katika ulimwengu unaokabiliwa na athari kubwa za mabadiliko ya hali ya hewa. Moja ya athari hizo ni kuongezeka kwa joto na kupungua kwa mvua katika maeneo mbalimbali. Athari hizi zinagusa moja kwa moja afya ya binadamu.

Ripoti ya mabadiliko ya hali ya hewa ya mwaka 2017 imeonesha kuwa kuongezeka kwa joto kunaathiri afya ya binadamu kwa kiasi kikubwa. Ripoti hiyo inatoka kundi la vyuo mbalimbali na mashirika tofauti ya Umoja wa Mataifa inasema watu wengi wanaathirika na joto pamoja na mlo hafifu sambamba na kusambaa kwa magonjwa.

Moja ya kisababishi cha mabadiliko ya hali ya hewa ni uchafuzi wa anga. Uchafuzi wa anga ni kuchanganyika kwa hewa asili katika anga na vitu kama vile moshi, majivu, gesi za kemikali katika hali na kiwango ambacho huathiri sifa ya hewa na kusababisha madhara kwa binadamu na viumbe vingine.

Baadhi ya vitu na vitendo huathiri vibaya anga letu. Baadhi ya vitu hivyo ni kama gesi na moshi unaotoka kwenye viwanda, moshi kutoka kwenye magari, marashi, dawa ya kuuwa wadudu shambani na kadhalika.

Lakini umewahi kujiuliza kuwa aina ya chakula unachokula kinaweza kukusaidia kukabiliana na athari za kiafya zinazotokana na uchafuzi wa hewa?

Wanasayansi katika utafiti wao uliotolewa hivi karibuni, wanaeleza ulaji wa chakula cha Mediterania ( Mediterranean diet) chenye matunda mengi, mbogamboga, nafaka isiyokobolewa, samaki, maharage jamii ya soya, mafuta ya mizeituni na mayai yanaweza kuwalinda watu dhidi ya athari za afya zinazotokana na uchafuzi wa hewa.

Wanasayansi hao kutoka Shule kuu ya Udaktari ya NYU ya Marekani, walichambua data za watu takribani 550,000 wenye wastani wa umri wa miaka 62 kwa miaka zaidi ya 17 ambapo waliwapanga watu hao kwenye makundi kulingana na ulaji wao unaoendana na chakula cha Mediterania na kulinganisha na muda waliokaa kwenye hewa iliyochafuliwa.

Walibaini kuwa watu ambao walizingatia kula vyakula vilivyotajwa hapo juu walikuwa na uwezekano mkubwa wa kuepuka magonjwa na vifo vinavyotokana na uchafuzi wa hali ya hewa. Magonjwa hayo ni yale ya mfumo wa upumuaji, moyo na kansa.

                                   Vyakula  jamii ya Mediterania

Vyakula hivyo jamii ya Mediterania vina uwezo mkubwa wa kukabiliana na vimelea vya maambukizi ya magonjwa kwa mtu ambaye atazingatia kwa usahihi kutumia katika maisha yake.

Uchafuzi wa hewa unasababisha athari mbaya za kiafya kupitia hewa ukaa na mlo wa Mediterania una virutubisho muhimu kupambana na vimelea vya magonjwa,” anasema Mwandishi Mtafiti wa utafiti huo, Chris Lim wa Chuo cha NYU.

Lim anasema vyakula vya aina nyingine vinaweza kusaidia kukabiliana na athari hiyo. “Nilipoangalia kila mchanganyiko wa chakula cha Mediterania, kina matunda, mbogamboga na mafuta yanayoweza kupambana na athari za hewa chafu,” anasema.

Utafiti kuhusu ulaji kama unaweza kuzuia athari za kiafya za uchafuzi wa hewa bado haujahakikiwa na kukubalika kisayansi. Lakini utafiti huo sio wa kwanza kutafuta uhusiano wa mlo na athari za kiafya za uchafuzi wa hali ya hewa.

Wakala wa Uhifadhi wa Mazingira wa Marekani (U.S. Environmental Protection Agency (EPA)) unatafiti kama mlo unaweza kumlinda mtu dhidi ya athari za uchafuzi wa mazingira. Pia wanatafiti ili kujiridhisha kama virutubisho hivyo vinaweza kutumika badala ya dawa za kitabibu na kwa kiasi gani mtu anatakiwa apate virutubisho hivyo kumhakikishia usalama dhidi ya uchafuzi huo.

Hata hivyo, bado watu wanashauriwa kutumia zaidi matunda na mbogamboga kwenye milo yao ya kila siku ili kupata faida mbalimbali za kiafya.

Continue Reading

ELIMU

Sababu 6 zinazothibitisha kwanini kukosolewa ni jambo zuri

Published

on

Mark Thomas anasema, kukosolewa kunaweza kuwa kitu kizuri bila kujali imetoka kwa mtu wa aina gani au anayefanya kazi gani.

Kukubali kukosolewa yaweza kuwa jambo gumu sana. Katika nafasi fulani katika ulimwengu huu unaotegemea mawazo na maoni, utakutana na mtu yeyote (anaweza kuwa mteja, hadhira au hata msomaji tuu) ambaye atataka kukwambia namna ya kufanya mambo yako kwa namna nzuri zaidi.

Yaweza kuwa vigumu kukabiliana na hali hiyo; ukizingatia kwamba hakuna mtu anayependa kuambiwa anakosea.

Sio wakati wote kukosolewa ni kubaya kwasababu wakati mwingine unaweza kutumia kukosolewa huko katika kujiboresha kitaaluma. Fahamu sababu sita zinazothibitisha kuwa kukosolewa ni jambo zuri:

Kukosolewa ni namna ya mawasiliano

Inapotokea mtu anakukosoa inamaanisha kwamba anataka kukupa mrejesho kuhusu huduma unayotoa na hii inaweza kuwa nafasi nzuri ya kujifunza kuhusu watu unaofanya nao kazi na jinsi ya kuwafanya wawe wateja wanaorizika na kazi yako.

Chukua muda kufikiria kile wanachokisema watu kabla hujajibu chochote, maana kwenye biashara au kufanya kazi na mtu ambaye yupo tayari kukosolewa na kufanyia kazi kile anachoambiwa humaanisha pande zote mbili zinaweza kufanya kazi kwa pamoja kufikia mafanikio mazuri. Uzalishaji unamaanisha kujua kile ambacho wateja wako wanataka.

 

Mrejesho hukusaidia kuboresha huduma zako

Unapodhani kwamba unachokifanya kipo sawa lakini hupati mrejesho wowote kutoka kwa watu, unakuwa na uhakika kiasi gani kama unachokifanya kina uzuri wowote? Haijalishi unajishughulisha na nini, kusikiliza na kufanyia kazi mrejesho unaoupata kutoka kwa wateja wako kutakusaidia kujua kipi ni kizuri na kipi kiboreshwe zaidi.

Tumia taarifa unazozipata kuboresha kile unachokifanya, inaweza kuwa vigumu kusikiliza kauli hizo zinazoumiza lakini itafanya unachokizalisha kiwe imara katika uzalishaji wake.

 

Hukufanya ufikirie kuhusu utendaji kazi wako

Kukosolewa kunakojenga huweza kukufanya uachane na utendaji mbovu na kuhamia kwenye mzuri. Jaribu kuwa na malengo na chukulia kile unachokizalisha kama vile sio cha kwako.

Hii inaweza kuwa ngumu hasa pale ambapo unahusika kwa kiwango kikubwa kwenye kile unachokifanya, lakini ukijaribu kufikiria zaidi unaweza kugundua namna ambavyo utaweza kuboresha namna ya utendaji kazi wako na kuzuia kushindwa kwa namna yoyote ile wakati wa kazi.

Jaribu kuangalia kama kuna taarifa yoyote ya ziada unayoihitaji? Je, kuna kitu umekisahau wakati ulipouanza huo mradi? Je, kazi inaweza kumalizika kwa muda uliopangwa awali?.

 

Kukosolewa kunakofaa kunaweza kukuletea manufaa

Fikiria pale inapotokea ukapata mteja ambaye yupo tayari kukwambia namna ya kumuhudumia vizuri; na wewe tuu ndio ukawa na taarifa hizi.

Hii hukuweka katika nafasi nzuri kwenye soko kuliko mtu mwingine yeyote na huweza kutumika siku za usoni ili kuboresha vitu na kuvipata kwa haraka. Jitahidi kutafuta taarifa hizi kutoka kwa wateja wako na kuwafanya wawe wazi kwako kuhusu kile wanachokitaka.

 

Tumia lugha nzuri, kusababisha suluhu

Lugha unayoitumia kujibu pale unapokosolewa ni ya muhimu sana. Jitahidi kuepusha ugomvi katika kujibu kwako. Badala yake badilisha kujibu kwako kuwa katika mazungumzo kuhusu namna ya kulikabili tatizo.

Hii itakufanya ubaki kwenye nafasi nzuri katika kazi yako na hautapoteza muda mwingi kuwaza kuhusu nini kifanyike ili kurekebisha mambo.

Yaweke maneno yako katika vitendo ili kuonesha kwamba unakubali kukosolewa, toa mrejesho wako kwa namna nzuri na fanikisha kukamilisha kazi yako.

 

Usichukulie kukosolewa kama shambulio binafsi

Inapotokea mtu hajaipenda kazi yako kwa mara ya kwanza usichukulie kwamba mtu huyo anakuchukia.

Hata pale unapokosolewa kwa kuonewa usiwe mwepesi kujibu kwa haraka na kwa hasira maana unaweza kuharibu uhusiano wako wa kazi na mtu huyo na inaweza kukuharibia sifa nzuri uliyonayo kwenye soko.

Kuna wakati kukosolewa kunaweza kuonekana kama shambulio binafsi, na wakati mwingine utakuwa sahihi kuwaza hivi. Tambua kwamba watu hukosea hivyo ni muhimu kukumbuka kutoruhusu maoni ya watu kukukasirisha.

Hata hivyo mtu makini anaweza kupokea kukosolewa kwa aina yoyote ile na akatoa mrejesho mzuri hata kama kukosolewa kwake kumekuwa ni shambulio binafsi kwake.

Watu wa aina hii wanaweza kutumia nafasi hiyo kwa manufaa yao, na kama itashindikana kabisa vunja mkataba wa kufanya kazi na mtu huyo kwa namna nzuri na kuacha sifa yako katika soko ikiwa bado ni nzuri.

Continue Reading

Muhimu Kusoma

Copyright © 2020 FikraPevu.com